Σαλαμίνα: Η πατρίδα του Αίαντα και του Ευριπίδη

Τετάρτη, 20 Ιανουάριος 2021 21:24

Σύμφωνα με τη μυθολογία, το νησί πήρε την ονομασία του από τη νεράιδα Σαλαμίνα που είχε πατέρα τον θεό Ασωπό, μητέρα την Μετώπη, αδελφή τη νεράιδα Αίγινα και σύζυγό της το θεό της θάλασσας Ποσειδώνα. Το όνομα Σαλαμίς μαρτυρείται ήδη στο ομηρικό έπος (Ιλιάδα Β, 557-558).

Το ανατολικό άκρο του νησιού βρίσκεται πολύ κοντά στον Πειραιά, ενώ το δυτικό σε ελάχιστη απόσταση από τη Μεγαρίδα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα στην αρχαιότητα να την διεκδικούσαν τόσο οι Αθηναίοι όσο και οι Μεγαρείς, γεγονός που οδήγησε σε πόλεμο στις αρχές του 6ου αι. π.Χ.
 
Ιστορία: Ο Στράβων αναφέρει ότι η παλαιά πόλη βρισκόταν στα νοτιοδυτικά του νησιού, στραμμένη προς την κατεύθυνση της Αίγινας. Υπάρχουν μάλιστα μαρτυρίες για κατάλοιπα της Εποχής του Χαλκού κατά μήκος της νότιας ακτής. Ένα νεκροταφείο της υπομυκηναϊκής περιόδου (1100-1050/1025 π.Χ.) ανασκάφηκε κοντά στην πόλη της κλασικής περιόδου, η οποία βρισκόταν στην ανατολική ακτή, γύρω από το σημερινό χωριό των Αμπελακίων.
 
Στο νησί λατρευόταν ο ήρωας της Ιλιάδας, Αίας. Σύμφωνα με την παράδοση, οι Αθηναίοι, υπό την ηγεσία του Σόλωνα, κατέλαβαν το νησί στις αρχές του 6ου αι. π.Χ. Ωστόσο, η Σαλαμίνα δεν ενσωματώθηκε πλήρως στο αθηναϊκό κράτος, ούτε έγινε δήμος, αλλά μάλλον αντιμετωπίστηκε σαν κατεχόμενο έδαφος. Οι Αθηναίοι κληρούχοι, αυτοί δηλαδή που έλαβαν κλήρο (κομμάτι γης), την αποίκισαν διατηρώντας ως ένα βαθμό τα δικαιώματα του Αθηναίου πολίτη. Στο νησί υπήρχε ένας άρχων, που διοριζόταν και πληρωνόταν από το αθηναϊκό κράτος, και Αθηναίοι αξιωματούχοι στρατιωτικοί, που ήταν υπεύθυνοι για ορισμένους τομείς της δημόσιας ζωής.
 
Ναυμαχία της Σαλαμίνας: Η Σαλαμίνα είναι κυρίως γνωστή για τη μεγάλη ναυμαχία που έγινε στα στενά της, στα τέλη Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ., όταν τα συγκεντρωμένα στο νησί ελληνικά πλοία κατατρόπωσαν τον ισχυρότερο περσικό στόλο. Ως αποτέλεσμα τεχνάσματος του Θεμιστοκλή, ο περσικός στόλος έπλευσε για τα στενά της Σαλαμίνας και προσπάθησε να κλείσει και τις 2 εισόδους. Στον περιορισμένο χώρο των στενών οι μεγάλοι αριθμοί των περσικών πλοίων ήταν πρόβλημα, καθώς τα πληρώματά τους δεν μπορούσαν να πολεμήσουν με ελιγμούς. Αξιοποιώντας την ευκαιρία, ο ελληνικός στόλος διαμορφώθηκε σε μια γραμμή και πέτυχε σημαντική νίκη, καταστρέφοντας 300 περσικά πλοία. Την ιστορία αφηγούνται ο Ηρόδοτος (Βιβλ. 8), ο Αισχύλος (Πέρσαι) και ο Πλούταρχος (Θεμιστοκλής, Αριστείδης). Μετά τη νίκη τους, οι Έλληνες αφιέρωσαν, από τις εχθρικές τριήρεις που έπεσαν στα χέρια τους, μία στο ιερό του Ποσειδώνος στο Σούνιο, μία στον Ισθμό και μία στη Σαλαμίνα. Ακόμη, έστησαν τρόπαιο για την νίκη τους στην άκρη της χερσονήσου της Κυνόσουρας, στην ανατολική ακτή του νησιού. Στη θέση αυτή έχουν εντοπιστεί μερικοί κατεργασμένοι λίθοι από τη βάση του μνημείου, το οποίο κατά τα άλλα έχει εξαφανισθεί.
 
Ο Τύμβος των Σαλαμινομάχων βρίσκεται στη βόρεια ακτή της Κυνόσουρας, μπροστά στο θαλάσσιο χώρο όπου έγινε η ιστορική ναυμαχία. Είναι ένας κυκλικός λιθοσωρός ύψους περίπου 20 μ. και έχει κατασκευαστεί από πωρόλιθους και λατύπη. Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και η χάλκινη σύνθεση των Σαλαμινομάχων, έργο του γλύπτη Αχιλλέα Βασιλείου.
 
Στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, οι Αθηναίοι έκτισαν ένα φρούριο στο Βούδορον, στο δυτικό άκρο του νησιού, για να αποκλείσουν στο λιμάνι των Μεγάρων. Το τείχος, κατασκευασμένο από αργούς λίθους, είναι μέχρι σήμερα ορατό. Στα Ελληνιστικά χρόνια το νησί έγινε πιόνι στους πολέμους που ξέσπασαν μεταξύ των διαδόχων του Αλεξάνδρου.
 
Στη νότια ακτή, κοντά στα Περιστέρια, ανασκάφηκε ένα σπήλαιο, το οποίο μπορεί να ταυτισθεί με το γνωστό από την παράδοση σπήλαιο της Σαλαμίνας, όπου έγραφε τα έργα του ο Ευριπίδης. Έχει περίπου 47 μέτρα βάθος με δέκα μικρά δωμάτια, πάνω σε έναν λόφο με θέα τον Κόλπο του Σαρωνικού, νότια της Σαλαμίνας. Το σπήλαιο, που δεν έχει σήμανση, βρίσκεται μεταξύ των οικισμών Περιστέρι και Κολωνός, περίπου 350 μέτρα βορειοδυτικά από την οδό Ευριπίδου. Η πρόσβαση γίνεται από καθαρό μονοπάτι και στην είσοδο του σπηλαίου υπάρχει μια ατσάλινη πόρτα. Δεν αποτελεί οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο. Επιλογή των ευρημάτων του εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας.
 
Επίσης, κάποια λείψανα έχουν βρεθεί από το κυριότερο ιερό της Σαλαμίνας, αφιερωμένο στην Αθηνά Σκιράδα.
 
Γενικά στο νησί έχουν γίνει ελάχιστες συστηματικές ανασκαφές ή επιφανειακές έρευνες. Κατά τη διάρκεια σωστικών ανασκαφών γύρω από τα Αμπελάκια αποκαλύφθηκαν κάποια ίχνη της αρχαίας πόλης.
 
Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας περιλαμβάνει εκθέματα από τους οικισμούς και τα νεκροταφεία της προϊστορικής περιόδου, όπως και κεραμικά ευρήματα από τη γεωμετρική έως και την πρωτοβυζαντινή περίοδο. Επίσης στο μουσείο εκτίθενται το Μετρολογικό ανάγλυφο της Σαλαμίνας, μαρμάρινα επιτύμβια ανάγλυφα του 4ου κυρίως αιώνα, πλούσιο εποπτικό υλικό και τα εκθέματα που σχετίζονται με την ιστορία της πόλης, όπως ψηφισματικά ανάγλυφα και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας.
 
Μετρολογικό ανάγλυφο: Είναι ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα στο νησί. Η πλάκα με το ανάγλυφο ως το 1985 βρισκόταν εντοιχισμένη στο ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου στη θέση Περιβόλια της Σαλαμίνας και είναι φτιαγμένη από σκληρό πωρόλιθο. Τα ανθρώπινα μέλη που απεικονίζονται παριστάνουν μετρικές μονάδες που διαφωτίζουν ως προς την εφαρμογή των κανόνων της μετρολογικής κλίμακας στην αρχαία πολεοδομία και αρχιτεκτονική. Στο σωζόμενο τμήμα του ανάγλυφου της Σαλαμίνας απεικονίζονται για πρώτη φορά τα περισσότερα από τα γνωστά μέτρα μήκους της αρχαιότητας: οργιά, πήχης, σπιθαμή, κανόνας και πόδι.
 
Πλάκα της Σαλαμίνας: Ένας ελληνικός άβακας γνωστός και ως Πλάκα της Σαλαμίνας βρέθηκε στο νησί το 1846. Ο Άβακας είναι η πρώτη σοβαρή προσπάθεια του ανθρώπου για να δημιουργήσει ένα εργαλείο υπολογισμού. Χρονολογείται γύρω στο 300 π.Χ. και υπολογίζεται ότι είναι ο αρχαιότερος που βρέθηκε μέχρι σήμερα. Είναι κατασκευασμένος πάνω σε μια πλάκα, με διαστάσεις 149 εκ. μήκος, 75 εκ. πλάτος και 4,5 εκ. πάχος. Η πλάκα περιέχει λευκή άμμο και διαιρείται σε δύο τμήματα από ένα μεγάλο διαχωριστικό που υπάρχει στη μέση. Το επάνω τμήμα απαρτίζεται από 5 παράλληλες γραμμές, εξίσου χωρισμένες από μια κάθετη γραμμή, και ένα ημικύκλιο στο σημείο τομής της κατώτερης παράλληλης γραμμής με την κάθετη. Στο δεύτερο τμήμα υπάρχει άλλη μια ομάδα από 11 παράλληλες γραμμές, που επίσης τέμνονται σε δύο τμήματα από μια γραμμή αλλά το ημικύκλιο βρίσκεται αυτή τη φορά στην κορυφή της τομής. Η τρίτη, η έκτη και ένατη από αυτές τις γραμμές σημειώνονται με ένα σταυρό στο σημείο τομής με την κάθετη γραμμή.
 
περισσότερα στο : greeceintime.gr